Znak zgodności z Polską Normą jest drugim, obok praw autorskich do PN, ustawowo określonym prawem do wyłącznego dysponowania przez PKN.
System certyfikacji na zgodność z PN przewiduje odpłatne udzielanie przez PKN praw do oznaczania przez producenta wyrobów znakiem . Stanowi więc, posiadające duży potencjał rozwojowy, pozabudżetowe źródło przychodów PKN.
Znak zgodności jest zastrzeżonym znakiem, przyznawanym lub stosowanym zgodnie z zasadami systemu certyfikacji wskazującym na to, że istnieje zaufanie, iż dany wyrób, proces lub usługa wykazują zgodność z określoną normą lub innym dokumentem normatywnym. Uzyskanie prawa do oznaczania wyrobu znakiem zgodności z reguły wymaga uzyskania zezwolenia, czyli dokumentu wydanego zgodnie z zasadami systemu certyfikacji, w którym jednostka certyfikująca udziela osobie lub jednostce organizacyjnej prawa do używania – zgodnie z zasadami danego systemu certyfikacji – znaku zgodności w sposób i w formie dla tego systemu przewidzianej. Dokument taki zwany jest potocznie „certyfikatem zgodności”.
W krajach Unii Europejskiej znaki zgodności z normami krajowymi (takie jak niemiecki DIN, francuski NF czy brytyjski BSI Kitemark) mają istotne znaczenie w opartym na zasadzie dobrowolności stosowania norm systemie oceny zgodności wyrobów. Znaki te są stosowane najczęściej w dziedzinach, w których przed wprowadzeniem zasad „nowego podejścia” (m.in. dobrowolności stosowania norm) obowiązywało obligatoryjne stosowanie norm. Wynikało to z faktu, że we wszystkich tych obszarach, po wprowadzeniu dobrowolności stosowania norm i certyfikacji dobrowolnej, większość odbiorców wyrobów, w celu zapewnienia zgodności dostaw z dotychczasowymi specyfikacjami, wymagała od dostawców oznaczania wyrobów znakiem zgodności. Znak zgodności i związany z nim certyfikat daje bowiem odbiorcy gwarancję, że wyrób oznaczony takim znakiem oraz proces jego wytwarzania są badane i nadzorowane przez niezależną stronę trzecią (jednostkę wydającą certyfikat), mającą potwierdzone kompetencje do przeprowadzenia badań wyrobu oraz gwarantującą niezależność i wiarygodność wyników badań. Oznaczenie wyrobu znakiem zgodności jest więc bardziej wiarygodne dla odbiorcy od deklaracji zgodności wystawionej wyłącznie przez jego producenta.
Europejskie organizacje normalizacyjne CEN i CENELEC promują na obszarze UE europejski znak zgodności z normami europejskimi (EN) o nazwie Keymark. Jest on w założeniu uzupełnieniem i rozszerzeniem już funkcjonujących narodowych znaków zgodności. Znak ten powoli zyskuje uznanie, głównie wśród producentów sprzętu AGD.
W Polsce, znak zgodności z Polską Normą (znak ) wprowadzony został uchwałą nr 14/95 Polskiego Komitetu Normalizacyjnego w 1995 roku. Dotychczas znak zgodności z Polską Normą uzyskało 42 producentów (z czego 11 zagranicznych) na 62 wyroby.
Wynik ten trudno porównywać z ilością znaków DIN, NF czy BSI. Jednak systemy te funkcjonują od ponad 50 lat (znak DIN zarejestrowano w roku 1920, a NF w roku 1938).
Obecnie, na podstawie art. 7 Ustawy o normalizacji z dnia 12 września 2002 r. (Dz.U. Nr 169, poz. 1386) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. (Dz.U. Nr 241, poz. 2077), Polski Komitet Normalizacyjny opracował, jako jednostka zarządzająca systemem certyfikacji na zgodność wyrobów z Polską Normą, zmieniony i rozszerzony system nadzoru nad przyznawaniem i stosowaniem znaku zgodności z PN. Został on ogłoszony w formie Zarządzenia nr 1 Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie ustanowienia „Regulaminu certyfikacji wyrobów na zgodność z Polską Normą i oznaczania wyrobu znakiem zgodności z Polską Normą”. Przyjęte w tym regulaminie rozwiązania mają doprowadzić do ich komplementarności z zasadami stosowanymi przez instytucje zarządzające znakami narodowymi oraz przez CEN/CENELEC dla znaku Keymark. Ułatwi to stosowanie znaku zgodności z Polską Normą jako równoważnego innym znakom zgodności i może ułatwić wzajemne ich uznawanie w Unii.
Wprowadzenie znaku zgodności , przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu certyfikacji obowiązkowej oraz dobrowolności stosowania Polskich Norm, powinno spowodować wzrost zainteresowania tym znakiem ze strony odbiorców wyrobów na rynku polskim, a tym samym ich presję na producentów i dystrybutorów. W szczególności sprzyjać temu będzie rozwój gospodarczy, rozwój konkurencji na rynku oraz wzrost świadomości konsumentów. Znak zgodności stanowi bowiem doskonały instrument marketingowy na rynku, pozwalający osiągnąć i ugruntować przewagę nad konkurencją. Korzyści ze stosowania oznaczenia wyrobu znakiem zgodności z normą krajową, potwierdzone zostały w marketingu w innych krajach europejskich o dłuższej tradycji w tym zakresie. Daje to także możliwość uproszczenia procedury zawierania kontraktów, dzięki czemu producent lub dystrybutor uzyskuje dogodniejsze warunki na rynku.
Wzrost dominującej pozycji konsumenta na rynku doprowadzi zapewne do sytuacji, w której coraz częściej odbiorca wyrobu będzie wymagał od dostawcy lub producenta potwierdzenia zgodności wyrobu, w formie certyfikatu wydanego przez niezależną jednostkę certyfikującą wyroby. Takim dokumentem może być certyfikat zgodności z Polską Normą i znak zgodności umieszczony na wyrobie lub jego opakowaniu. Oznaczenie wyrobu znakiem zgodności gwarantuje odbiorcy, że dostarczony wyrób odpowiada wszystkim wymaganiom określonym dla tego wyrobu w Polskich Normach, oraz że proces wytwarzania wyrobu przeprowadzany jest w warunkach gwarantujących utrzymanie stabilnej jakości produkcji. Zgodność ta jest także nadzorowana okresowo przez jednostkę, która wydała certyfikat zgodności.
Prawo do stosowania znaku zgodności daje wyłącznie certyfikat zgodności upoważniający do oznaczania wyrobu znakiem zgodności z Polską Normą, który wydaje jednostka certyfikująca wyroby i posiadająca upoważnienie prezesa PKN.
Poddanie się przez producenta lub dystrybutora procedurze certyfikacji, w celu uzyskania na wyrób certyfikatu zgodności upoważniającego do oznaczania wyrobu znakiem zgodności , jest dobrowolne. Certyfikat ten nie jest dokumentem zastępującym inne dokumenty wymagane od producenta przez przepisy prawa.
Producent lub dystrybutor zainteresowany uzyskaniem certyfikatu PN powinien wystąpić z wnioskiem do właściwej jednostki certyfikującej wyroby. Lista jednostek posiadających upoważnienie prezesa PKN dostępna jest w PKN, a także na stronach internetowych www.pkn.pl.
Certyfikat zgodności może być wydany, gdy wyniki badań wyrobu są zgodne ze wszystkimi wymaganiami określonymi dla wyrobu w Polskiej Normie, oraz gdy jednostka certyfikująca stwierdzi, że proces wytwarzania wyrobu przeprowadzany jest w warunkach gwarantujących utrzymanie stabilnej jakości produkcji.
Prawo do oznaczenia wyrobu znakiem zgodności przyznawane jest na czas określony. W okresie ważności certyfikatu ocenę wyrobu pod względem jego zgodności z wymaganiami PN przeprowadza obok producenta także jednostka certyfikująca, która wydała certyfikat, nadzorując tym samym proces wytwarzania wyrobu.
Wykaz Polskich Norm właściwych do stosowania przy ocenie zgodności wyrobu oraz odpowiadające im nazwy grupy wyrobów, odniesione do udzielonego upoważnienia dostępne są w miesięczniku „NORMALIZACJA”. Dostępne są również w PKN oraz w upoważnionych jednostkach certyfikujących wyroby – w zakresie udzielonego upoważnienia.
Źródło: Infomrator Polskieg Komitetu Normalizacyjnego 1/2004